معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست از تدوین «سند منطقهای سازگاری با پسروی خزر» با هدف ایجاد چارچوب همکاری مشترک میان کشورهای ساحلی، تقویت تبادل دادههای پایشی، تعریف پروژههای مشترک و بهرهگیری از ظرفیتهای مالی و فنی بینالمللی خبر داد.
به گزارش روز دوشنبه ایرنا از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، احمدرضا لاهیجانزاده در همایش ۲ روزه ( ۲۶ و ۲۷ بهمن ماه ) «تابآوری و همبست انرژی، آب، محیط زیست و امنیت غذایی در برنامه توسعه» در دانشگاه صنعتی شریف، با تاکید بر روند کاهشی تراز آب دریای خزر، این پدیده را یکی از مهمترین چالشهای راهبردی پیشروی منطقه دانست و بر ضرورت بازنگری در الگوهای برنامهریزی توسعهای متناسب با سناریوهای اقلیمی آینده تأکید کرد.
وی با اشاره به دادههای پایش بلندمدت و تحلیلهای اقلیمی، کاهش تراز آب خزر را نتیجه برهمکنش عوامل طبیعی و انسانی از جمله افزایش دما، تشدید تبخیر، تغییر الگوی بارش در حوضه آبریز و کاهش ورودی آب رودخانههای اصلی به دریا عنوان کرد و افزود: سناریوهای پیشبینیشده، حاکی از تداوم نوسانات کاهشی در صورت عدم مداخله مؤثر و هماهنگ منطقهای است.
معاون محیط زیست دریایی و تالابها تصریح کرد: افت تراز آب میتواند منجر به جابهجایی خط ساحلی، تغییر کاربری اراضی، افزایش کانونهای گردوغبار و فشار مضاعف بر زیرساختهای ساحلی شود.
لاهیجانزاده با تبیین ابعاد اقتصادی و اجتماعی این روند افزود: پیامدهای پسروی آب خزر صرفاً محدود به حوزه محیط زیست نیست، بلکه معیشت جوامع ساحلی، فعالیتهای شیلاتی، کارکرد بنادر، صنعت گردشگری و امنیت سرمایهگذاری در مناطق شمالی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی تأکید کرد: در صورت فقدان برنامه سازگاری منسجم، هزینههای اقتصادی ناشی از کاهش بهرهوری منابع و بلا استفاده شدن زیرساختها بهمراتب بیش از هزینههای پیشگیرانه و اصلاحی خواهد بود.
لاهیجانزاده با اشاره به وضعیت خلیج گرگان، این پهنه آبی را از جمله مناطق حساس و در معرض خطر ناشی از افت تراز آب خزر دانست و کاهش تبادل آب، افزایش شوری، افت کیفیت زیستگاههای آبزی و تهدید پرندگان مهاجر را از مهمترین چالشهای کنونی آن برشمرد.
وی افزود: استمرار این روند میتواند کارکردهای اکولوژیک تالابهای ساحلی در ایران و سایر کشورهای حاشیه خزر را با اختلال جدی مواجه کند و تبعات فرامرزی به همراه داشته باشد.
معاون محیط زیست دریایی و تالابها از تدوین «سند منطقهای سازگاری با پسروی خزر» خبر داد و افزود: این سند با هدف ایجاد چارچوب همکاری مشترک میان کشورهای ساحلی، تقویت تبادل دادههای پایشی، تعریف پروژههای مشترک و بهرهگیری از ظرفیتهای مالی و فنی بینالمللی تهیه شده و در نشست آتی کنفرانس کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر مطرح خواهد شد و تاکید کرد مواجهه اثربخش با کاهش تراز آب خزر، مستلزم رویکردی یکپارچه مبتنی بر علم و متکی بر همکاری منطقهای است.
لاهیجانزاده در پایان با تأکید بر پیوند ساختاری میان آب، انرژی، محیط زیست و امنیت غذایی تصریح کرد تابآوری در برنامههای توسعه زمانی محقق میشود که محدودیتهای اکولوژیک به رسمیت شناخته شود و سازگاری با تغییر اقلیم به عنوان یک مؤلفه الزامآور در سیاستگذاری ملی و منطقهای ادغام شود و همچنین همافزایی بین نهادهای اجرایی، پژوهشی و بخش خصوصی برای مدیریت یکپارچه سواحل و منابع آبی شمال کشور به وجود بیاید.
به گزارش ایرنا، چند سالیست که شاهد نوسانات تراز آب دریای خزر هستیم و این مساله نگرانیهایی را بابت خشک شدن آن ایجاد کرده، اما کارشناسان معتقدند این نوسانات جزو رژیم طبیعی خزر است؛ بنابراین هرگز خشک نمیشود اما مساله این است نوسانات این پهنه آبی بر روی اکوسیستم های اطراف آن تاثیر می گذارد حتی معیشت اهالی اطراف خزر را هم متاثر می کند.
خزر با وسعت ۶۰۰ هزار و ۳۸۴ کیلومتر مربع و خط ساحلی هفت هزار کیلومتر در شمال کشور دارای ذخایر نفتی فراوانی است که البته مشکلاتی را برای محیط زیست آن ایجاد کرده، تردد کشتی های تجاری و عملیات اکتشاف و استخراج نفت موجب می شود که سالانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی وارد این پهنه آبی شود که تهدیدی جدی برای محیط زیست این دریای بسته است.
همچنین دریای خزر محل زیست ۵۷۵ نوع گیاه و هزار و ۳۳۲ گونه جانوری است، علاوه بر این خزر محل زیست و رشد مرغوبترین ماهی های جهان به ویژه ماهیان خاویاری است، ۹۰ درصد صید ماهیان خاویاری جهان مختص به این دریا است، در دریای خزر یکی از پستانداران آبزی کمیاب دنیا نیز زندگی می کند که فک خزری نامیده می شود.
علاوه بر محیط زیست و منابع نفتی غنی، میلیون ها نفر در اطراف این پهنه آبی زندگی و از مواهب آن بهره مند می شوند، بنابراین نوسانات آبی دریای خزر تاثیر زیادی بر زندگی این جمعیت برجای خواهد گذاشت از این رو در چند دهه اخیر که شاهد نوسانات تراز آب خزر بودیم نگرانی های زیادی را برای ساحل نشینان شمال کشور ایجاد کرده است و بر این اساس کشورهای حاشیه آن در صدد همکاری برای رفع این چالش هستند.
